QR Menü rehberi
Menüde Alerjen Bilgisi: Türkiye'de Yönetmelik Ne Diyor?
İçindekiler
Hangi Resmî Metne Bakıyoruz?
Konunun ana metni, 26 Ocak 2017 tarihli Resmî Gazete'de (29960 Mükerrer) yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'dir. Güncel hâlini mevzuat.gov.tr üzerinden okuduk. Yönetmeliğin m.1'i amacı, gıda bilgisi konusunda tüketicilerin üst düzeyde korunmasına ilişkin kuralları belirlemek olarak tanımlar.
Yönetmeliğin m.50'si, metnin Avrupa Birliği'nin gıda bilgisi tüzüğüyle uyumlu hazırlandığını söyler. Alerjen listesi Ek-1, yönetmeliğin ayrı ek dosyasında yer alır; menüne alerjen yazarken o eki esas al.
Toplu Tüketim Yeri Ne Demek?
Yönetmelik m.4/2-çç toplu tüketim yeri tanımını verir: gıdanın tüketime hazır hâle getirildiği ve son tüketiciye sunulduğu işletmeler. Tanım; hazır yemek hizmeti veren restoranları, kantinleri, okulları ve hastaneleri örnek olarak sayar, seyyar araçları ve sabit ya da seyyar satış yerlerini de içine alır.
Kafe, lokanta, pastane salonu ya da yemek servisi yapan bir işletme bu tanımı okurken kendine şu soruyu sorar: misafire tüketime hazır hâlde gıda sunuyor muyum? Tanımın kapsamına girip girmediğine işletme kendi durumuna göre bakar; biz burada yalnız tanımın sözünü aktarıyoruz.
m.15/5: Ambalajsız Sunulan Gıdada Ne İstenir?
Masaya gelen tabak ya da vitrinden verilen dilim pasta "hazır ambalajlı olmayan gıda"dır. Yönetmelik m.15/5 bu gıdalar için iki şey söyler.
- 1Hangi bilgi (m.15/5-a)m.9/1'in (a) bendindeki gıdanın adı ve (c) bendindeki Ek-1'de yer alan alerjiye veya intoleransa neden olan belirli madde veya ürünler bilgisi son tüketiciye sunulur. Bent ayrıca Ek-2'deki bazı ek bilgilere atıf yapar.
- 2Nasıl sunulur (m.15/5-b)Bu bilgiler kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde menüler, yazı tahtaları, broşür benzeri araçlar vasıtasıyla sunulur. Kelime ve rakam yerine başka ifade biçimleri, grafik ya da sembol de kullanılabilir.
Yani metin tek bir araç dayatmıyor; menüyü, tahtayı ve broşür benzeri araçları sayıyor. Dijital bir menünün bu araçlardan biri sayılıp sayılmayacağı konusunda metin ayrıca bir şey söylemiyor; biz de söylemiyoruz.
Uzaktan satışta da kural sürer: m.17/3, toplu tüketim yerlerinin uzaktan iletişim araçlarıyla yaptığı satışlarda m.15/5'teki bilgilerin m.17/2'ye uygun olarak sunulmasını ister. Çentik QR Menü sipariş almadığı için bu madde bizim ürünümüzün konusu değil; yine de paket servisi yapan işletme için bilmeye değer.
Etiketli Üründe Alerjen Nasıl Vurgulanır? (m.24)
m.24/1 daha çok etiket ve içindekiler listesi için yazılmıştır, ama menü hazırlarken de mantığı yol gösterir:
- Ek-1'deki madde ya da ürün, içindekiler listesinde açıkça adıyla yer alır (m.24/1-a).
- Listenin geri kalanından ayırt edilecek şekilde vurgulanır; örnek olarak punto, stil ya da arka plan rengi sayılır (m.24/1-b).
- İçindekiler listesi yoksa, madde adının ardından "içerir" kelimesi kullanılır (m.24/1-c).
- Gıdanın adı Ek-1'deki maddeye açıkça atıf yapıyorsa ayrıca belirtme gerekmez (m.24/1-d).
Menüde bunun karşılığı basittir: alerjeni ürünün içine gömülü bir cümlede saklama, ayrı ve görünür bir satırda göster. "Fındıklı" diye başlayan bir ürün adı zaten fındığı söyler; ama sosundaki susamı söylemez.
Çentik QR Menü'de Alerjen Alanı
Çentik QR Menü'de her ürünün düzenleme ekranında bir alerjen alanı vardır. Seçenekler AB'nin 14 alerjen listesinden gelir: Süt ürünleri, Gluten, Yumurta, Sert kabuklu yemişler, Yer fıstığı, Soya, Susam, Kükürt dioksit ve sülfitler, Balık, Kabuklu deniz ürünleri, Hardal, Kereviz, Yumuşakçalar, Acı bakla. Misafir ürünü açtığında işaretlenen alerjenleri görür.
Ürün adından AI önerisi alabilirsin. Bu öneri bir tahmindir: AI tarifini, kullandığın hazır sosun etiketini ya da mutfaktaki çapraz bulaşma ihtimalini bilmez. Öneriyi sen kontrol eder, eksikleri ekler, yanlışları çıkarır ve kaydedersin.
Alanların ayrıntısı ve kalori ayarı alerjen ve kalori sayfasında. QR menü süresiz ve sınırsız ücretsiz; alerjen alanı da bu kapsamda.
Pratik Kontrol Listesi
- Her ürün için tarif kartını çıkar; içindeki hazır ürünlerin etiketlerindeki alerjenleri de not al.
- Menüdeki alerjen satırını tarif kartıyla karşılaştır; AI önerisini asla tek kaynak sayma.
- Tedarikçi değişince ilgili ürünlerin alerjenlerini aynı gün güncelle.
- Misafiri olan bilgiden emin değilse ekibin mutfağa sorsun; menü mutfağın yerini tutmaz.
- Yönetmeliğin güncel metnini ara ara mevzuat.gov.tr'den kontrol et; değişiklikler metne işlenir.
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, m.1, m.4/2-çç, m.9/1, m.15/5, m.17/3, m.24/1, m.50)
- Resmî Gazete, 26 Ocak 2017, Sayı 29960 (Mükerrer)
Bu rehber nasıl hazırlandı: Hukuki kısım yalnız mevzuat.gov.tr'deki yönetmelik metninin ve Resmî Gazete yayımının 20 Kasım 2026'da okunan hâline dayanır; okunmayan ya da metinde olmayan konuda yorum yapılmadı, süre, ceza ve eşik yazılmadı. Ürün kısmı aynı tarihte canlı Çentik panelindeki ürün düzenleme ekranından hazırlandı. Bu sayfa genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir.
Sık Sorulan Sorular
Restoranda ambalajsız sunulan yemekte alerjen bilgisi istenir mi?
Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği m.15/5-a, toplu tüketim yerlerinde sunulan hazır ambalajlı olmayan gıdalarda gıdanın adı ve Ek-1'deki alerjen bilgisinin son tüketiciye sunulmasını ister. İşletmene nasıl uygulandığına kendin ya da bir uzmanla bak.
Bu bilgi nerede gösterilir?
m.15/5-b menüleri, yazı tahtalarını ve broşür benzeri araçları sayar; bilginin kolayca görülebilir ve açıkça okunabilir olmasını ister. Grafik ya da sembol kullanımına da izin verir.
QR menü bu kuralı karşılar mı?
Yönetmelik metni dijital menüden ayrıca söz etmiyor. Bu yüzden bir yorum yapmıyoruz. Çentik herhangi bir uyum taahhüdü vermez; kararı ve sorumluluğu işletme taşır.
Alerjen listesi hangisi?
Yönetmeliğin Ek-1'i; ek, yönetmeliğin ayrı dosyasındadır ve esas alınacak liste odur. Çentik QR Menü'deki 14 seçenek AB'nin alerjen listesine dayanır; menünü yazarken Ek-1 ile karşılaştır.
AI önerisini olduğu gibi kaydedebilir miyim?
Önermiyoruz. AI yalnız ürün adına bakarak tahmin yapar. Tarifinle karşılaştırmadan kaydettiğin bilgi yanlış olabilir ve yanlış bilginin sorumluluğu işletmededir.
Ürün adında alerjen geçiyorsa ayrıca yazmalı mıyım?
m.24/1-d, gıdanın adı Ek-1'deki maddeye açıkça atıf yapıyorsa ayrıca belirtme gerekmediğini söyler. Yine de üründe başka alerjen varsa onları göstermek gerekir.
İlgili Rehberler
Çentik'i 2 dakikada izle
Adet ve bakiye bazlı dijital sadakat kartı, Çentik Fırsatlar ve yeni Çentik NFC: işletmende nasıl çalıştığını kısa videoda gör.

